It was Day 2 of our Bohol vacation and my team mates are preparing for the day with the sea.

Dol-FIN watching

So early in the morning, as our team departed to the sea from the powdery white sand beach of Alona in Isla Panglao, after packing up something to munch of and taking pictures. And the motor banca stopped and there was silence. 

Bohol Sea is part of the whale's and dolphin's migratory route and habitat and so therefore there are many passers-by here. Between the island of Panglao, Balicasag in the west and Pamilacan in the east, the dolphin watching was a thing to get entertained, but to our dismay, the only thing that we saw are few dolphins with their fins the most visible.

Native fishermen once hunted these marvel of the sea for their meat. Yet eversince the media in Manila opened up this issue, the fishermen stopped slaying these gentle creatures and turned into subsistence fishing and now Bohol's top industry, eco-tourism.

Paradiso Mar: Balicasag

After that dolphin watching and rocking with the waves and the deep blue sea, we head on to the island with a parola on his head. Named perhaps form a specific type of crab that was abundant back then: Balicasag. One of the country's declared marine sanctuary, the main scene that made Balicasag famous is not on its shores but below the water.

Balicasag is a city of marine proportions. Fish and sea creatures here there and everywhere. The color was azure and the water is clear. It was a sight to behold.

We went their unprepared and no reservations with the PTA-owned resort but with the help of the local residents who are hospitable enough to accept these estranged visitors from the city, we had a sumptuois meal of fish and kilawin. Yum yum! Fresh catch from the sea.

The sun is blazing on a windy habagat breeze, the sky was clear, and we had satisfaction on our faces. Manong Bangkero (boatman) asked us if we wanted to go to a certain place named "Virgin Island" which is near mainland Panglao but for an additional fee. We agreed, it was early to go back to the resort and paid an additional P500.

As we left Balicasag Island, people who are into snorkeling and diving multiplied off-coast of the island. It was one in the afternoon. And we were off to this certain island that is isolated and uninhabited.
]]> http://berniemack.i.ph/blogs/berniemack/?p=41 http://berniemack.i.ph/blogs/berniemack/?p=41#comments Tue, 27 Mar 2007 17:30:00 +0000 berniemack http://berniemack.i.ph/blogs/berniemack/?p=41 Technorati Profile]]> http://berniemack.i.ph/blogs/berniemack/?p=40 http://berniemack.i.ph/blogs/berniemack/?p=40#comments Fri, 29 Sep 2006 23:00:02 +0000 berniemack http://berniemack.i.ph/blogs/berniemack/?p=40  Tagsa-lugar nga maagyan, may istorya nga makit-an.

May be the shortest jeepney route in Iloilo City but it do pass some historical landmarks that are significant in the national history. Starting from the Parola or the lighthouse of the mouth of Iloilo River and ends up in Iloilo's Terminal Market or locally called "Supermarket". The jeepneys may not be as attractive as those of the other routes but its serves as a shuttle from the port area towards the city center.

Streets passed by this route:
Muelle Loney-Zamora-Rizal-Iznart-DeLeon and back (all within city proper)

Sa Lugar lang (Landmarks along the route)

Parola y Muelle Loney
Starting from Parola, the place where the Iloilo-Buenavista (Guimaras) ferry terminal is at. The lighthouses are the port guides at the mouth of Iloilo River, both of its banks have witnessed ecstasy and agony in history. The Muelle Loney served as the lifeblood of once Queen City of the South. Opened to international market in 1855 and pumped by sugar economy, it made Iloilo the second most important city in the country by the late 19th century and all the way towards the Commonwealth era before the recession of the sugar economy. The wharf was named after the "father of the modern sugar industry of the Philippines", Nicholas Loney, a British Vice-Consul who introduced modern technology of sugar industry that skyrocketed Iloilo's economy in the late Spanish era. It has witness the diaspora of Ilonggos and Panaynons to Negros, Mindanao and other places in the 50's.
Today, remnants of Iloilo's glorious past is manifested. Old establishments in contrast with modern cars and sleek catamarans. The Aduana watches over the river wharf, and  still is a vital infrastructure to the economy of Iloilo.


Muelle Loney and the Aduana*

Animo'y isang malayong lugar ang Guimaras sa madla. Kung tutuusin, aakalain nila na malayo ang lugar na ito. Di tulad ng kanyang kapatid na si Boracay na niyurakan ang kagandahan nito't inalipusta at sobra na sa promosyon, ang tahimik at mala-birheng baybayin nito ang tunay na nakapag-akit sa mga Ilonggo at pati na ng taga-ibang bayo ng Pilipinas ay pumupunta dito. Berdeng berde kung titignan mo sa malayo, tila isang malaking salungat sa kaharap nitong lungsod. Pagtawid mo sa makitid na Kipot Iloilo, ibang mundo ang iyong mararanasan.

Ang Matam-is nga Esmeralda sang Kabisay-an

Ang Isla ng Guimaras ay isa sa pinakabatang lalawigan sa bansa. Humiwalay sa inang lalawigan ng Iloilo noong 1992, ito'y nagsikap na tumayo mula sa kasadlakan nito na napabilang sa 20 pinakamahihirap na lalawigan sa bansa.

Itinaguyod nito ang sektor sa agrikultura, ang taniman ng mangga. Pinaniniwalaang "Home of Philippines' Sweetest Mangoes", 8,000 ektarya ng isla ay inialay sa pagsasaka ng mangga. Dahil sa kalidad at tamis ng mga mangga, monopolyo ng Guimaras ang pag-luwas ng mangga sa Amerika. Bawat aspeto ng lalawigan ay nakalaan sa agrikultura at pangingisda. 

Different from online chats, which will need immediate reply like an ordinary conversation, online forums have been there eversince and I was just getting a hang of it as of this time. I like it, because the exchnage of ideas from different sides of the world converge in such forums such as mentioned above and the likes of PinoyExchange an other forums.

  The online forums became the venue of updates from every corner of the country, which is likely to see OFWs or expatriates in the forum, getting updates from the home oceans away.

I've enjoyed it but sometimes astonished by the degree our regionalism in our country is as deep and as wide as it can be.

I was shocked at the degree of how hard bickering is in the SSC before because it was between Filipinos versus Filipinos! Shocked! Sibling rivalry? Pataasan ng ihi or whosoever has the highest pride or what.

It was estrangely alluring to me to go to Cotabato City...a place evaded by many people who have no business with the place or even paranoid tourists and travelers. And speaking of paranoia, whenever this place is mentioned, fear and pessimism occupies everyone outside of Mindanao. Its a no-man's land, or in this case, a city.

Negative impressions were imprinted in this city of more than 100,000. It was the capital of the Empire Province of Cotabato, once the largest province in the counrty. A city with rich history and pride. The Stone Fortress of Mindanao.

Passing through one of the most well-paved concrete and asphalt roads in the country, the L300 zoomed passed by Isulan and moved towards no-man's land. Sparse population, agricultural activity in contrast with a big palace in Shariff Aguak is what Maguindanao can be best described.

Cotabato seemed to be so isolated from the rest of the world. Its so hard to go here honestly. Trips from Manila is less frequent than any other cities in Mindanao. Only few bus companies go to Cotabato and the main port is 15 kilometers. Roads are heavily guarded by the Army and the MILF, it does gives you the creeps whenever there are inspections that are ongoing. Goin north of the city was the heavily-bombarded Buldon-Barira area where Camp Abubakar was and to th east and south by the Tiduray Mountains and the wetlands.

Cotabato City was seen to be one of the fastest growing city in Mindanao as the Land of Promise was opened for Christian Settlers from Luzon and Visayas. It was an entry port for most of the travelers who are going central. The port teems with life as the old people say. Business transactions were being made here. Migrants from different places in the Philippines merged here along with the natives, abd because the population became so mixed, it is the only Tagalog-speaking city in Mindanao.

Cotabato was far progressive from Davao City back in the 50's. What it seems to be a busy mecca in the south that had supposedly manifested homogenity between two age-old foes, the Christians of the north and the native Muslims and Lumads in the south, was shattered by the war that has been gearing on for generations. It had left Cotabato isolated from the rest of Mindanao...And was left behind.

Small streets which are not clogged with jeepneys and tricycles ply the city. It is hilly with a mild tropical climate. Surrounded by the two estuaries of Rio Grande de Mindanao or Pulangi, Cotabato is swampy with a hill imposing over downtown, PC Hill, where the name got its name...Kutang Bato or Kota Wato.

Nais ko sanang malaman kung ano ang bastos sa hindi kung realidad ang pag-uusapan. Sa nangyari sa I-witness sa nakaraang nitong dokyu na ukol sa isang ritwal sa Laguna na gumagamit ng phallic symbols o yung mga simbolo na nagsasalarawan ng ari ng lalaki. Kung ikaw ay ang tipong konserbatibo na may mag-kakitid ng pag-iisip, baka mabigla ka at akusahan itong pornograpiya...kahit ito'y isina-dodokyu lang o nirerekord lang. Isang tradisyon na animo'y bastos sa mayorya ng populasyon ng Pilipinas, na sinusundan ng kakaunti sa Laguna.

Ang hindi ko lang makuha ay kung bakit masyadong hipokrito ang ating lipunan pagdating sa mga isyung tulad nito. Kung tutuusin, halos binobomba nga ang mga sinehan ng walang kwentang palabas o di kaya ang mga telebisyon na sobra-sobrang entertainment animo'y nakalimutan na nila ang social responsibilities nila para mag-paalam sa lipunan. Kung bakit ba naman napunta pa sa mga lugar sa timeslots ang mga palabas na may kwenta.

Sa palagay ko, kung naipalabas ito o kung ano mang dokyu na "bastos" sa ating mga censors sa labas ng bansa o nasa Discovery o National Geographic, baka umani pa ito ng palakpak mula sa mga kritiko. Baka i-rekomenda pa ito sa mga estudyante! Bakit nga ba ang daming hipokrito sa Pilipinas!

At para sa tradisyon, masaklap na realidad na hindi pa handa ang mayoryang Pilipino, lalo na ang mga konserbatibo at mga hipokrito sa mga realidad o mga tradisyong "kakaiba". Tradisyong tila kinokondena ng nakararami. Kung ako ang nasa posisyon ng mga nagsasabuhay ng tradisyon na yun, pakiramdam ko rin na ako'y inaakusahan na baliw o heretic o sumasamba kay Satanas! Ano bang mas masahol, ang mga taong sumusunod sa tradisyon o ang mga hipokrito?

Katotohanan ang dala ng pag-dodokyu. Hindi madaling gumawa ng isang dokyu, kung tutuusin pati buhay mo nakasanla pa. Dala nito ay ang pagsasamulat ng mga realidad na nasa paligid ng tao. Makita ang mga tradisyon at kultura na animo'y nakalimutan na. Ang masaklap at masayang pag-mumukha ni Juan de la Cruz.

Masaklap lang talaga na marami lang hipokrito sa ating lipunan...

Masaklap rin na pinatatahimik rin ang mga mamamahayag sa Pilipinas na animo'y isang di nakikitang kamay. Realidad na masaklap, tila hanggang sa panaginip na lang ang katotohanang ating natatamasa.

"Lam mo pare, ang ganda ng cars men, they're like astig na savvy"

"It's not my problem, it (eat?) yours"

Hay, Pilipino nga naman o. Sabi nga ng trainer namin sa call center: "What is unique with us Filipinos is that we are great imitators and has a neutral tone". Kaya nga ang galing natin mag-Ingles eh! Nagsulputan ang mga business outsourcing companies na nagbigay mga trabaho sa mga bagong gradweyt, di nag-gradweyt at mga frustrated mag-gradweyt.

Bilang call center agent, masasabi ko may "edge" tayo sa kakumpetensya natin na mga Bumbay. Ang hirap nila kasing intindihin. Pero, hindi talaga maiiwasan na pati mga Kano, makahalata na hindi nila kababayan ang kinakausap nila, kundi Pinoy...minsan lumalabas ang pag-kasuperyor ng mga puti. Surrender naman si Juan De la Cruz sa mga "diyos-diyosan".

Pero nang nandito na ako sa Cebu, napansin ko: Ang mga batang Cebuano na lumaki sa Pilipinas, edukado at may-kaya, puro Ingles na lang ang biubuka ng bibig na animo'y lumaki sa Tate. Karamihan pa sa kanila, hindi na marunong magsalita kahit Tagalog man lang! Asar! Kudos sa mga magulang, dinagdagan na nila ang mga ilustradong maaaring tumalikod na sa Pilipinas! (sarcastic). Hindi ko talaga makuha ang logic na nagsasalita ang mga bata ng Ingles kahit nasa lansangan nila.

Elitista

Kung edukado ka sa Pilipinas, alam mong mag-salita ng Ingles o kahit anong wikang banyaga. Kung tutuusin, naging "status symbol" na nga ito ng mga mayayaman at may-kaya.

Simula pa sa panahon ng Kastila, kung mayaman ka, Ilustrado ka, marunong kang magsalita ng Espanyol. Nang dumating si Uncle Sam, binigyan nya tayo ng libreng edukasyon kaso dalawa ang mukha: mamulat at maging alipin. Binigyan nya ng bagong mukha ang pagiging elitista, ang makapag-salita ng Ingles.

Pero tila katotohanan na nga yatang may kahirapan ng buhay sa Pilipinas. Ang systema ng edukasyo'y nabubulok at naaayon pa sa mga turo ni Uncle Sam. Karamihan sa mga kapitbahay ni Juan de la Cruz, wala ng pakialam kung ano pa ang mangyari sa lipunan, basta mabuhay lang sila kinabukasan OK lang. Anong pakialam nila kay Aristitle, kay George Washington o pati na kay Aguinaldo. Masakit pero ito ang katotohanan.

Naipagpapatuloy na lang ng nalalabi ang pag-aaral. Maaaring karamihan sa mga Pinoy ay may opinyon na kung ika'y nakapag-tapos, marami kang oportunidad na maaaring mag-paahon sa kasadlakan ng kahirapan.

Balik tayo sa usapin ng Ingles, dahil para talagang may social class nga sa lipunang Pinoy, karamihan sa mga marunong magsalita ng Ingles na diretso at animo'y Kano ay yung mga nasa high school o di kaya ang mga nakapagtapos ng kolehiyo. Pero binalot na ng tipong elitista ang pagsasalita ng Ingles ng diretso.

-------------------------------------------------------------------------------------------------

(**Sa mga konserbatibo, skip nyo na lang ang paragraph na susunod**)

Napansin ko nga rin sa klasrum, kung nag-didiskas si ser tungkol sa sex, ang penis at vagina o di kaya sexual intercourse ay ok lang pakinggan, pero kung titi, pekpek o kantutan na ang sasabihin, bastos na! Pareho ang binabanggit, iba ang flavor. mas bastos nga bang pakinggan kung nakiki-jerjer ka kaysa sex? (sorry for the obscene language, dito ko kasi gusto ipahiwatig ang saloobin ko tungkol sa wikang Ingles at Filipino)

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------Ang wikang Ingles kasi dito sa Pilipinas ay ginagamit sa mga transaksyon sa negosyo, pakikipag-usap sa mga banyaga o pati na para magkaintindihan na ang Cebuano sa Ilocano. Ang wika na tila nabalutan ng kolonyal na mentalidad.

 Jologs

Nakakainis na marinig ang mga pa-sosy at feeling sosyal kung magsalita ng Ingles! Pun****! Ang galing na nga nilang mang-estima, ang galing pa nilang magsalita ng Ingles! Karabao Ingles! Para lang may-feel na sila ang nasa itaas ng mundo! Yikes! Sunugin!

Dahil na rin sa hindi nila pormal o talaga lang hindi epektib si mam sa school mag-turo ng ingles, kaya karamihan sa masa kung magsalita ng ingles, kung hindi mali ang pronunsasyon, mali ang grammar, mali ang spelling. Limitado. Kaya you know, ispokening dalars is da best talaga mam!

Natatawa na lang ako kung minsan marinig ko ang mga nauso noon na Erap jokes. Ang ex-president kasi hindi marunong mag Eyngles.

Dala na rin ng pabulok na pabulok na sistema ng edukasyon sa Pilipinas, nasira na rin ang kalidad ng pagtuturo sa mga pampublikong paaralan dahil na rin kulang sa badyet o talagang siksikan lang ang mga bata sa isang kwarto na parang sardinas! Konti lang naman ang pumapasok sa pampribadong paaralan, kaya namementene pa ang kalidad ng pagtuturo...na nagdadala sa problema na ang Ingles ay salita ng mga elitista at edukado. Nagpapalawak ng hati sa pagitan ng mayayaman at mahihirap.

I can't gets it nga eh!

Dahil ang Pilipinas ay binubuo ng sankaterbang mga wika, ang hirap magkaintindihan. Karamihan sa mga kabataan ngayon, hindi na nila alam kung paano magsalita ng diretsong Tagalog, Bisaya o Ilocano. May halo na itong "substitute words" na ingles, kung hindi nila maibigkas ng diretso kaya ayun.

Halimbawa:

"Alam mo ba ang cup na yan, parang starbucks!" ?huh?!

Bisaya

Kala mo kung sinong marunong ang mga taga-Maynila kung kutyain nila ang mga Bisaya sa Ingles! Kung ang 'e' naging 'i' o ang 'o' naging 'u', at mali ang pronounciation, hala it's chimay englis (oi, may lugar na Englis sa Cebu, humanda kayo mga Tagalog kayo). Ang laki siguro ng kakainin nilang mga salita dahil ang daming call centers dito sa Cebu. Hay, gusto ko lang makita ang pamumula sa hiya ng mga yan!

Tapos....

Kung tutuusin, hindi na maiiwasan na magsalita ng Ingles sa pang-araw araw na buhay. Habang umaagos ang panahon, kailangan talagang nating sumabay sa agos nito. "Nothing is constant but change" ika nga.

Ang ingles nga talaga ay tunay na makapag-bubukas sa maraming oportunidad para kay Juan de la Cruz upang mapaunlad nila ang kanilang pamumuhay. Pero, masaklap isipin, ito'y nababalot sa mala-elitistang aura. Marahil na rin sa edukasyon na tila napapabayaan na ng panahon.

Nalulungkot din ako dahil marami sa mga kabataan ngayon, tila kinalimutan na nila ang sariling atin dahil sa tingin nila, ito'y backward o taga-bundok at probinsya lang ang nakapag-sasalita ng mga sinaunang wika. "Mga mahihirap lang ang gumagamit niyan" na uri ng pag-iisip. Pilipino nga, masaklap...sabi nga sa isang thread sa Lonely Planet.com "They are more American than Americans themselves". Ang dilemma ng nasyonalismo at globalisasyon.

Ang Ingles ay para sa lahat at hindi lang sa mga edukado o mayayaman. Lahat may karapatang gumamit nito. Nawa'y ganun naman ang pag-trato natin sa ating wikang sariling atin.

Ano nga ba ang isang Pilipino? Sino ang tunay na Pilipino? Parang metaporikal ang katanungang ito ano?

Pinag-hiwalay ng bundok at dagat, iba't ibang salita, iba't ibang kultura. Sino nga ba ang tunay na Pilipino?

KA-BARANGAY: "Pilipino" bago dumating si Don Quijote

Sa kasaysayan ng Pilipinas, bago man tayo sakupin ng mga walang magawa sa buhay na mga bansang imperyo, wala naman talagang bansa o di kaya estado na tinatawag na Pilipinas. Marami mang tawag ang mga kapitbahay natin sa Asya sa kapuluan sa silangang bahagi ng Dagat Timog Tsina, walang Pilipinas noon. Kalat-kalat na 7,107 na mga esmeraldeng pulo na tinitirhan ng mga sinaunang "Pilipino" sa mga komunidad na tinatawag na barangay.

Sa barangay daw ayon sa mga turo noong elementarya, ay isang lipunan na binubuo ng tatlong klaseng tao: maharlika (royal blood), timawa (middle class/freemen) at alipin (slaves). Sa isang pulo, maaaring maraming barangay na walang isang sentralisadong pamahalaan, parang sa sinaunang sibilisasyon ng mga Griyego, city-states.

Kung akala nyo na laging mapayapa ang relasyon ng mga barangay sa isa't isa, nagkakamali kayo. Kung may nangyaring sigalot, tulad ng away sa lupa, sa pamilya, sa kalakalan o di kaya sa alipin, nagkakaroon ng mga sigalot o away. Ang iba, lumulusob na lang bigla sa kaaway na barangay upang maghiganti, magnakaw o di kaya kumuha ng mga pwedeng mabenta na alipin, kasi noon uso magbenta ng tao (hanggang ngayon di ba? Pinasosyal na, illegalized pa: Human Trafficking) para sa alipin o slave trade.

Sa pagpasok ng Islam sa Mindanao at Sulu, nagkaroon ng tila sentralisadong pamahalaan na pinamumunuan ng isang sultan na nahirang mula sa mga dugong bughaw. Pero ganoon pa rin, tulad ng mga kapatid nilang taga-Luzon, Lumad o mga Bisaya, meron pa ring mga maliliit na sultanato, depende sa pamilya, tribo o di kaya kalakalan. Ang Sultanato ng Lanao halimbawa, ay binubuo ng marami pang sultanato. Sa Maguindanao naman, may sultanato ang Kutang Bato at may sultanato ang Buayan na parehong pinamumunuan ng mga Maguindanaoan. Sa mga paglusob ng mga "Moro" kung sila'y tawagin ng mga Kastila, sa Kabisayaan o pati na sa Luzon, natakot ang mga taumbayan sa kanila. Dito na nagsimula ang hidwaang hilaga at timog.

Divide et Impera: Si Don Quijote at an mga "Indio"

Dumating si Don Quijote dala ang krus at espada. Ang krus para iligtas ang mga "pagano" mula sa mga "kampon ng kadiliman", ang espada ay para isagawa ang pananakop sa kapuluan. (Kung tutuusin, pareho naman nila ginamit ang dalawa para sakupin ang kapuluan sa silangan).

Ang dami daming ipinangalan ang mga kampon ni Quijote tulad ng "Islas de San Lazaro", pero yung kay Villalobos ang naging matunog: "Felipenas". Alay sa isang hari ng Kanlurang kaharian ng Kastila.

Ganun? Ang Pilipinas pala ay galing sa "Felipenas"? Hindi pala native ang pangalan ng bansa natin eh?

Mas pinalala ang pagkahati-hati ng mga katutubo sa paggamit ng divide and conquer tactics nila. Ang mga Bisaya ang ipinanglaban nila sa mga taga-ilog sa hilaga. Pinalala pa nila ang away ng mga "Indio" at "Moro"...ay ewan. Ang daming away!

Ayun! Naging Kristyano ang mga katutubo, ang iba'y namundok samantala hindi tuluyang nasakop ng mga Kastila ang Ka-Mindanawan.

PILIPINO: Si Tisoy ba o Si Moreno?

Nakupow! Nagkaroon pa ng diskriminasyon sa kampo ni Don Quijote. Ang mga ipinanganak sa kanlurang kaharian laban sa mga ipinanganak sa kapuluan ng silangan. Nge! Pareho naman silang hilaw! Anyway, ganun na nga...Dahil gusto magkaroon ng identidad ang hilaw na ipinanganak dito, tinawag nila ang mga sarili nilang "Pilipino"!

Huh! Parang hindi ako nakapaniwala noong una ko tong nabasa sa mga libro ni Agoncillo at Constantino, pero hindi totoo!

Uncle Sam with the Little Brown Men

Natalo si Don Quijote laban kay Uncle Sam dahil sa kani-kanilang munting pangarap sa buhay: WORLD DOMINATION! hahaha!!! Ayun, dahil parang importante ang Pilipinas sa kanila, sinakop nila tayo.

Simula dun, pwersahang sinama ang Mindanao sa mapa ng Pilipinas. Wa-is ang taktika ng mga Kano.

(to be continued...)